Amelia Pieszczoch<\/p>\n\n\n\n
Wyobra\u017casz sobie, co by by\u0142o, gdyby uczniowie byli zainteresowani twoj\u0105 lekcj\u0105 tak bardzo jak gr\u0105 komputerow\u0105? Albo najnowszym modnym serialem? Taki poziom zainteresowania zamieni\u0142by zaj\u0119cia w przyjemno\u015b\u0107 i pom\u00f3g\u0142by w zapami\u0119tywaniu nowego materia\u0142u. Ale\u2026 czy to jest w og\u00f3le mo\u017cliwe do osi\u0105gni\u0119cia? I w jaki spos\u00f3b mo\u017cna si\u0119 zbli\u017cy\u0107 do tego stanu?<\/p>\n\n\n\n
Ca\u0142kiem prawdopodobne, \u017ce ju\u017c si\u0119 podda\u0142e\u015b_a\u015b w tym temacie. Powszechnym w dzisiejszych czasach problemem jest brak determinacji uczni\u00f3w i zniech\u0119cenie do nauki. \u017beby lepiej zrozumie\u0107 przyczyny tego stanu i czynniki, jakie wp\u0142ywaj\u0105 na zachowanie twoich podopiecznych, przyjrzyjmy si\u0119 procesowi nauki z perspektywy psychologicznej. <\/p>\n\n\n\n
Teoria konstruktywizmu, stworzona przez Jeana Piageta, g\u0142osi, \u017ce jednostka uczy si\u0119, pobieraj\u0105c informacje z otoczenia i, na podstawie wcze\u015bniejszej wiedzy i do\u015bwiadcze\u0144, aktywnie konstruuje z nich now\u0105 wiedz\u0119. Ten proces wymaga wi\u0119c energii. Dlaczego si\u0119 uczymy? Poniewa\u017c co\u015b nas do tego motywuje.<\/p>\n\n\n\n
Motywacja w psychologii to si\u0142a, kt\u00f3ra powoduje rozpocz\u0119cie, kontynuacj\u0119 i zako\u0144czenie dzia\u0142a\u0144. To ona kieruje ludzkim zachowaniem. Motywacja jest te\u017c \u015bci\u015ble powi\u0105zana z zainteresowaniem. Zosta\u0142o dowiedzione, \u017ce wzrost motywacji spowodowany zainteresowaniem ma korzystny wp\u0142yw na przebieg i efekty procesu nauki (Krapp i in. 1992). <\/p>\n\n\n\n
Podsumowuj\u0105c, je\u017celi chcesz podnie\u015b\u0107 jako\u015b\u0107 swoich lekcji, musisz zadba\u0107 o motywacj\u0119 i zainteresowanie swoich uczni\u00f3w. Otuchy dodaje informacja, \u017ce nauczyciele maj\u0105 istotny wp\u0142yw na motywacj\u0119 swoich uczni\u00f3w (H\u00e4ussler & Hoffmann, 2002; Shymansky, Yore, & Anderson, 2004; za: Palmer, 2009).<\/p>\n\n\n\n
Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce je\u017celi uczniowie nie s\u0105 osobi\u015bcie zainteresowani danym przedmiotem, to ci\u0119\u017cko mo\u017ce by\u0107 zaanga\u017cowa\u0107 ich w lekcj\u0119. W psychologii wyr\u00f3\u017cniamy jednak dwa rodzaje zainteresowania: osobiste i sytuacyjne. Zainteresowanie sytuacyjne pojawia si\u0119 w odpowiedzi na okre\u015blone bod\u017ace, np. gdy co\u015b ciekawego wydarzy si\u0119 na lekcji (eksperyment, gra, quiz itp.). Wielokrotne wywo\u0142anie zainteresowania sytuacyjnego na konkretnym przedmiocie prowadzi do wzrostu og\u00f3lnego zainteresowania tym przedmiotem i wp\u0142ywa pozytywnie na przyjemno\u015b\u0107 z nauki i motywacj\u0119 (Palmer, 2004). Ten optymistyczny wniosek nie oznacza od razu, \u017ce wszyscy pokochaj\u0105 tw\u00f3j przedmiot, ale na pewno mog\u0105 polubi\u0107 go nieco bardziej, je\u015bli odpowiednio si\u0119 zaanga\u017cujesz.<\/p>\n\n\n\n
Istnieje wiele czynnik\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 wp\u0142yn\u0105\u0107 na zainteresowanie sytuacyjne. S\u0105 to m. in.: pojawienie si\u0119 nowo\u015bci, mo\u017cliwo\u015b\u0107 dokonania wyboru, poczucie, \u017ce materia\u0142 ma osobiste znaczenie dla ucz\u0105cego si\u0119, zaskoczenie, niepewno\u015b\u0107 rezultatu, techniki zwi\u0119kszaj\u0105ce zaanga\u017cowanie, emocje, stosowanie anegdot, praca w grupach – kontakty spo\u0142eczne, mo\u017cliwo\u015b\u0107 dociekania i samodzielnego odkrycia odpowiedzi czy zadania manualne lub wymagaj\u0105ce aktywno\u015bci fizycznej (Palmer, 2009).<\/p>\n\n\n\n
Dowod\u00f3w na skuteczno\u015b\u0107 tych metod dostarcza neuronauka. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z wy\u017cej wymienionych aktywno\u015bci stanowi dla organizmu bodziec, kt\u00f3ry pobudza produkcj\u0119 dopaminy. Ten neuroprzeka\u017anik pe\u0142ni wa\u017cne funkcje regulacyjne w organizmie. Wp\u0142ywa na samopoczucie i energi\u0119. Poziom dopaminy jest te\u017c skorelowany z motywacj\u0105 (Niv, 2007; za: Palmer, 2009). Skoro wi\u0119c nauka potwierdza skuteczno\u015b\u0107 tych metod, warto je wykorzysta\u0107 w pracy. Mo\u017cna w zwyczajny tok lekcji wple\u015b\u0107 kilka \u201cprzerywnik\u00f3w\u201d, kt\u00f3re pobudz\u0105 uwa\u017cno\u015b\u0107 uczni\u00f3w i wp\u0142yn\u0105 na skuteczno\u015b\u0107 nauki.<\/p>\n\n\n\n
Podstawowa zasada jest taka: nowo\u015b\u0107, niepewno\u015b\u0107, zaskoczenie. Uczniowie nie b\u0119d\u0105 specjalnie zainteresowani lekcj\u0105, je\u015bli b\u0119dzie taka jak wszystkie inne. Potrzebujemy czego\u015b niecodziennego. Czego\u015b, co wyrwie ich na chwil\u0119 z rutyny. Jak wprowadzi\u0107 nowo\u015b\u0107 na lekcj\u0119? Je\u017celi zazwyczaj prowadzisz wyk\u0142ad, mo\u017cesz np. zrobi\u0107 prezentacj\u0119 multimedialn\u0105. Mo\u017ce warto od czasu do czasu przerwa\u0107 monolog i pu\u015bci\u0107 kr\u00f3tki filmik, kt\u00f3ry przybli\u017cy dane zagadnienie. Zainteresowanie na pewno te\u017c przykuje zaproszenie go\u015bcia na lekcj\u0119 (oczywi\u015bcie je\u015bli masz tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107) lub przyniesienie dodatkowych materia\u0142\u00f3w (kser\u00f3wki, atrybuty, materia\u0142y czy cokolwiek, co mo\u017ce si\u0119 przyda\u0107 podczas lekcji).<\/p>\n\n\n\n
Je\u017celi chcesz zwi\u0119kszy\u0107 motywacj\u0119 uczni\u00f3w, dobrze jest ich zaanga\u017cowa\u0107 emocjonalnie. Np: podziel ich na grupy, przydziel zadania i wprowad\u017a element rywalizacji. Niech grupa, kt\u00f3ra najlepiej wykona zadanie dostanie dodatkow\u0105 ocen\u0119. Dodatkowy element kontakt\u00f3w r\u00f3wie\u015bniczych r\u00f3wnie\u017c powinien zadzia\u0142a\u0107 korzystnie.<\/p>\n\n\n\n
Kolejnym pomys\u0142em jest przeprowadzenie w\u015br\u00f3d uczni\u00f3w ankiety i poznanie ich opinii o zaj\u0119ciach. Zapytaj jakie tematy ich szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105 (i wprowad\u017a to do planu zaj\u0119\u0107) a tak\u017ce jakie s\u0105 ich ulubione aktywno\u015bci. Twoi uczniowie b\u0119d\u0105 wiedzie\u0107 najlepiej, co ich zaanga\u017cuje.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli chcesz, aby uczniowie byli autentycznie zainteresowani na zaj\u0119ciach – unikaj powtarzalno\u015bci. Wyt\u0142umacz im jak to, czego si\u0119 uczycie, mo\u017ce si\u0119 przyda\u0107 w ich \u017cyciu (albo chocia\u017c w dalszej nauce twojego przedmiotu). Ludzie nie lubi\u0105 uczy\u0107 si\u0119 czego\u015b, je\u015bli nie widz\u0105 w tym g\u0142\u0119bszego sensu. Tak samo nie lubi\u0105 ograniczania autonomii. Yi-Miau Tsai i in. (2008) w swoim badaniu dotycz\u0105cym czynnik\u00f3w, kt\u00f3re zwi\u0119kszaj\u0105 zainteresowanie na lekcji, skupili si\u0119 w\u0142a\u015bnie na tym aspekcie. Okazuje si\u0119, \u017ce zachowania takie jak: zak\u0142\u00f3canie naturalnego rytmu uczenia si\u0119 uczni\u00f3w (narzucanie tempa), u\u017cywanie dyrektywnych polece\u0144 i zadawanie pyta\u0144 kontrolnych zmniejszaj\u0105 poczucie autonomii uczni\u00f3w i utrudniaj\u0105 motywacj\u0119 wewn\u0119trzn\u0105, zaanga\u017cowanie, wysi\u0142ek i wytrwa\u0142o\u015b\u0107. Daj im troch\u0119 wolnej r\u0119ki. Uczniowie lubi\u0105 sami podejmowa\u0107 decyzje. Mo\u017cesz to wykorzysta\u0107, pozwalaj\u0105c np. grupom zdecydowa\u0107, jaki temat b\u0119d\u0105 zg\u0142\u0119bia\u0107. <\/p>\n\n\n\n
Wa\u017cny punkt: nie dyktuj im notatek ani nie ka\u017c przepisywa\u0107 ich s\u0142owo w s\u0142owo z podr\u0119cznika. To nudne! Wyt\u0142umacz im zasad\u0119 i pozw\u00f3l, \u017ceby sami skonstruowali notatk\u0119 swoimi s\u0142owami. W ten spos\u00f3b przynajmniej przez chwil\u0119 zastanowi\u0105 si\u0119 nad materia\u0142em i postaraj\u0105 si\u0119 go zrozumie\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Je\u017celi zadajesz pytanie na forum, nie podawaj natychmiast odpowiedzi. Pozw\u00f3l im si\u0119 myli\u0107 i kilkukrotnie zgadywa\u0107. Uczniowie uwa\u017caj\u0105 lekcj\u0119 za bardziej interesuj\u0105c\u0105, je\u015bli pytanie d\u0142u\u017cej pozostaje bez odpowiedzi (Dietiker i in., 2020). Maj\u0105 wtedy czas, \u017ceby na spokojnie si\u0119 zastanowi\u0107 i zrozumie\u0107 na czym polega dane zadanie.<\/p>\n\n\n\n
Oczywi\u015bcie wszelkie gry i quizy s\u0105 dla zainteresowania mile widziane. Twoje zaanga\u017cowanie i nastawienie te\u017c ma du\u017cy wp\u0142yw na efekt ko\u0144cowy. Je\u017celi w\u0142o\u017cysz troch\u0119 energii w lekcj\u0119, u\u015bmiechniesz si\u0119 i uwierzysz, \u017ce nowe sposoby zadzia\u0142aj\u0105, to na pewno przyniesie lepszy efekt ni\u017c gdyby\u015b nudnym tonem dalej wyk\u0142ada\u0142 teori\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Metod na zdobycie zainteresowania uczni\u00f3w jest du\u017co, dlatego warto podsumowa\u0107 najwa\u017cniejsze punkty.<\/p>\n\n\n\n
I oczywi\u015bcie twoje zaanga\u017cowanie. Wykorzystaj podane tutaj metody albo je zmodyfikuj i dostosuj do siebie. B\u0105d\u017a kreatywny_a. Powodzenia!<\/p>\n\n\n\n
Pami\u0119taj te\u017c, \u017ce nawet najbardziej zmotywowany ucze\u0144 nie wyci\u0105gnie zbyt wiele wiadomo\u015bci z lekcji, je\u015bli jego motywacja nie b\u0119dzie i\u015b\u0107 w parze z metodami skutecznej nauki, zastosowanymi przez ciebie. A co to za metody i jak je stosowa\u0107? O tym napiszemy w kolejnym artykule.<\/p>\n\n\n\n
Dietiker, L., Singh, R., Riling, M., & Nieves, H. (2020). What makes a mathematics lesson interesting to students? https:\/\/doi.org\/10.51272\/pmena.42.2020-49<\/a> <\/p>\n\n\n\n Palmer, D.H. (2009), Student interest generated during an inquiry skills lesson. J. Res. Sci. Teach., 46: 147-165. https:\/\/doi.org\/10.1002\/tea.20263<\/a> <\/p>\n\n\n\n